NASA: Βράχος στον Άρη μπορεί να είναι η πιο ισχυρή απόδειξη εξωγήινης ζωής

Ένας βράχος που βρέθηκε στον Άρη από το διαστημικό όχημα Perseverance το καλοκαίρι του 2024 ενδέχεται να είναι απόδειξη αρχαίας ζωής στον Κόκκινο Πλανήτη. Οι επιστήμονες πέρασαν έναν ολόκληρο χρόνο μελετώντας το δείγμα, γνωστό ως Sapphire Canyon, και κατέληξαν στο ότι οι περίεργες κηλίδες του δύσκολα μπορούν να εξηγηθούν χωρίς να εμπλέκεται κάποια μορφή βιολογικής διαδικασίας.

Η πέτρα του Cheyava Falls και το μυστικό της

Όπως διαβάζουμε στο CNN, η πέτρα συλλέχθηκε από το σημείο Cheyava Falls, μια βραχώδη προεξοχή στην κοιλάδα Neretva Vallis που πριν από 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια φιλοξενούσε ποταμούς και λίμνες. Εκεί καταγράφηκαν ίχνη ιζημάτων πλούσιων σε άργιλο και οργανικές ενώσεις, ένα περιβάλλον που θα μπορούσε να είναι φιλικό για μικροοργανισμούς. Η ομάδα της NASA επισημαίνει ότι η περιοχή είναι ένα «παράθυρο» σε μια εποχή που στη Γη εμφανίστηκαν οι πρώτες μορφές ζωής, επομένως είναι λογικό να αναζητάμε κάτι αντίστοιχο στον Άρη.

Το εντυπωσιακό με το Cheyava Falls είναι τα μαύρα στίγματα πάνω στον βράχο. Οι επιστήμονες τα αποκάλεσαν «σπόρους παπαρούνας» και «κηλίδες λεοπάρδαλης». Αναλύσεις με το όργανο SHERLOC του Perseverance έδειξαν ότι εκεί υπάρχουν οργανικές ενώσεις – δηλαδή μόρια με βάση τον άνθρακα, τα οποία στη Γη αποτελούν δομικά υλικά της ζωής. Επιπλέον, οι φλέβες ασβεστίτη που διατρέχουν την πέτρα αποδεικνύουν ότι νερό κυκλοφόρησε στο εσωτερικό της, στοιχείο απαραίτητο για την ανάπτυξη μικροβιακών μορφών ζωής.

Ίχνη «αναπνοής»

Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι τα όργανα του Perseverance ανίχνευσαν ορυκτά όπως ο αιματίτης, ο βιβιανίτης και ο γκρεϊγκίτης, τα οποία στη Γη σχηματίζονται συνήθως σε περιβάλλοντα με νερό και χαμηλή θερμοκρασία, συχνά όταν μικρόβια διασπούν οργανική ύλη και «αναπνέουν» σίδηρο ή θειικά άλατα. Το γεγονός ότι τέτοια ορυκτά υπάρχουν στο Cheyava Falls ανοίγει το ενδεχόμενο να υπήρξαν κάποτε παρόμοιοι βιολογικοί μηχανισμοί και στον Άρη.

Φυσικά, η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική. Υπάρχει πάντα η πιθανότητα τα σημάδια να προέρχονται αποκλειστικά από χημικές αντιδράσεις χωρίς καμία εμπλοκή ζωής. Ωστόσο, οι γεωχημικές διαδικασίες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν παρόμοιες δομές συνήθως απαιτούν υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες δεν φαίνεται να υπήρξαν στην περιοχή. Αυτό ενισχύει την εκδοχή ότι τα «σημάδια λεοπάρδαλης» μπορεί να είναι προϊόν μικροβιακής δραστηριότητας σε μια αρχαία λίμνη.

Ένα βήμα πιο κοντά στην απάντηση για τη ζωή στον Άρη

Η NASA έχει ήδη ανακοινώσει ότι η επιστροφή των δειγμάτων στη Γη είναι καθοριστική για να δοθεί η οριστική απάντηση. Στα επίγεια εργαστήρια οι επιστήμονες θα έχουν στη διάθεσή τους όργανα χιλιάδες φορές πιο ευαίσθητα από εκείνα που φέρει το Perseverance, κάτι που θα επιτρέψει να εξεταστεί με ακρίβεια αν οι κηλίδες είναι απολιθώματα μικροβιακής δραστηριότητας.

Παράλληλα, το Perseverance συνέχισε την εξερεύνηση στην περιοχή Bright Angel, αναλύοντας το περιβάλλον στο οποίο σχηματίστηκαν τα ιζήματα. Τα δεδομένα του ενισχύουν την εικόνα μιας αρχαίας λίμνης όπου επικρατούσαν εναλλαγές έντονης ροής και ήρεμων περιόδων, συνθήκες που θα μπορούσαν να στηρίξουν ένα πρωτογενές οικοσύστημα. Το γεγονός ότι βρέθηκαν οργανικές ενώσεις σε περισσότερα σημεία της ίδιας γεωλογικής σύνθεσης ενισχύει την υπόθεση ότι δεν πρόκειται για κάτι τυχαίο.

Οι ειδικοί εξηγούν ότι ο σχηματισμός του Cheyava Falls πιθανότατα ξεκίνησε από λάσπη πλούσια σε οργανικά συστατικά, που με τον χρόνο στερεοποιήθηκε σε βράχο. Αργότερα, το νερό διείσδυσε μέσα από ρωγμές, αφήνοντας πίσω του φλέβες ασβεστίτη και προκαλώντας χημικές αντιδράσεις που γέννησαν τις περίφημες κηλίδες. Στη Γη, παρόμοιες διαδικασίες συνδέονται με μικροβιακές διεργασίες, οι οποίες αφήνουν ακριβώς τέτοιου είδους ίχνη.

Η σημασία αυτών των ευρημάτων ξεπερνά το πεδίο της γεωλογίας. Αγγίζει το θεμελιώδες ερώτημα αν είμαστε μόνοι στο σύμπαν. Αν οι κηλίδες λεοπάρδαλης όντως προήλθαν από αρχαία μικρόβια, τότε ο Άρης δεν ήταν πάντα ένας νεκρός κόσμος, αλλά ένας πλανήτης που φιλοξένησε, έστω και προσωρινά, ζωή. Και αυτό θα άλλαζε ριζικά την κατανόησή μας για το πώς η ζωή γεννιέται και εξαπλώνεται στο ηλιακό μας σύστημα.